Medhovathi - Dictator Knife

ތޫނު އެއްޗަކުން ނުވަތަ އެނޫން އެއްޗަކުން ވިޔަސް އެނޫންވެސް އިންސާނަކު ތިމާގެ އަޙް އިންސާނާއަށް ޙަމަލާދީ ގެއްލުން ދިނުމަކީ ދުވަހަކުވެސް އެއްވެސް ދިވެހި ދަރިޔަކު ތާއިދުކުރަނެ ކަމެއްނޫން.

ނަމަވެސް 8 ޖެނުއަރީ ދުވަހު ހިނގާދިޔަ ޙާދިސާއަކީ އެއިން އިބްރަތްތަކެއް ލިބިގަންނަންވީ މުހިންމު މުނާސަބާއެއް. ތިމާފަދަ ތިމާގެ އަޙް އިންސާނާ ތިމާއަށް ގެއްލުމެއް ދޭން މަސައްކަތް ކޮށްފައި އެވަނީ ކީއްވެގެންތޯ ވިސްނަން އެބަޖެހޭ. ކަނޑައެޅިގެން އެނގޭކަމަކީ ، ތިމާއަށް އަނެކާގެ ޙައްޤަށް އަރައިގަނެވި އަނެކާއަށް ތިމާ އަދާކުރަންޖެހޭ މަސްއޫލިއްޔަތު އަދާނުކުރެވި އަނެކާގެ މައްޗަށް ޙަރާންކޯރުވުމުން ޙައްދުފަހަނައަޅައި ދާނެކަން.

މި ދަނޑިވަޅަކީ މިކަމާމެދު ވިސްނާ ފިކުރުކުރަންވި ވަގުތު ، މިއީ ތިމާއަށް އަރައިގަނެވިފައިވާ އެހެން މީހުންގެ ޙައްގުތަކަށް އިއުތިރާފްވެ މަޢާފަށް އެދެންވީ ދަނޑިވަޅު.

މިއީ ތިމާއަށް ނުކުރެވޭވަރުގެ ކަންތައް ބޮލުގައި އަޅައިގެން ގަދަބެ ހެދެންވި ވަގުތެއް ނޫން.

Medhovathi - Journalism & Maldives

Defining a Journalist

Asking the question “Who is a Journalist?” was how the day began for me today. At AMIC’s annual conference now in progress in Singapore, there were the professors from media, journalism and mass communication colleges and faculties from diverse continents and backgrounds in the first session of the day all trying to arrive at a common understanding of who a journalist is. There were the think tanks from institutes of policy studies and research. There were the high profile journalists themselves carrying with them long standing experience. All of them contributing in their own way to the debate.

This has been a very rewarding session for me both personally and professionally. As a person living in a changing Maldives aspiring for the installation of a liberal democracy, it is important for me to understand the basic premise of the important institution of media: who is a journalist in the proper frame of its meaning? As a technocrat dealing with actual media reform in the country the definition becomes even more significant as the great substance of my work revolves around that definition – be it developing institutions and systems for them, or defining press freedom or even building the larger media landscape.

What I knew from them during that one and half hours of discussion is that they could not agree on a singular definition, either in the broad or in the narrow context. Everyone who spoke contributed to the discussion reflective of his or her own social milieu. There were the speakers who said journalists work with a professional disinterest. Perhaps a reference to the fact that they are professional people who do not get emotionally or personally involved with the stories they cover or have no inclination towards any one particular theory or opinion relevant to their story. There were those who described journalists with a moral flavor that set them apart from every other writer who communicated thoughts. There were those who defined journalists within an ethical setup where they thrust was on the fact that they operated within a set of ethical guidelines. There were those who likened them to public intellectuals who stood tall on national and social issues and pushed agendas and beliefs through the train of their thoughts. There were those who gave a very formal definition whereby the journalists were defined with an institutional approach - those who worked as professionals registered with the journalists associations and professional journalistic communities.

One thing I noticed however underlying all definitions and descriptions was this: a journalist has undergone professional training; he practices a trade or a profession; he is a seeker of information; he communicates information, commentaries, and views on issues relevant to the society; he works within an ethical and professional code; and above all he works for the public in their interest.

I am not sure what we have in the Maldives compares squarely with those qualities and qualifications. But I am sure that there are Maldivian journalists who possess and portray those qualifications and qualities even though it may not be said as a generalization. It is after all on politicians and decision makers like us to ensure that the Maldives landscape now is transformed to ensure that our dream of a proper institution of media is realized, freedom of press is enshrined in our way of life; and journalists are attributed the respect and decorum accorded to such professional communicators and commentators so richly deserve.

I know Maldives is a long way from being there. But I am equally sure that with our hearts and minds firmly placed on that purpose and direction, there is no reason why the Maldives should fail to have a free and responsible media in which serves journalists who possess the talent, the qualification, the professionalism, the ethics, and the disinterest as explained in the discussion this morning.

On a lighter note, a professor of journalism from Nigeria got up at the end of the session and said to the panelists and the several hundred journalists assembled in the hall, that despite being a professor of journalism, he was utterly confused this morning as to who a journalist really is and requested the session to do him a small favor. Please define for me who a journalist is.

medhovathi - dhashiadi column

:cnugnEn cnwrukikwv Otcaea iretWfwvEb InUn Otcaea iretWfwv

cnuhejcnog uDob emcnea Wviawfevitwmiruk cSwrWkurws

IkwDnwg cnim WrukwgwhWf cnuhIm uLwgnwrun iaWncnuhIm uLwgnwr
wmwnejcaev ctogEleb iawgumwk cawtwkwhWvugod Wkcawd cniheTcawr ctWg egWmit
iaWmwkiretWfwv egcnuhIm .eveaenWncnef cSwhwvwa cSwrwv urwswa EvedEn egEa
cswf egWnEa IkwDnwgcnim Ehej cnwrukcnwzwv uLwgnwrun uLwgnwr
egcaehIm Inehea .evekUlus iaWgWluKwa.eveDcnuawrcgckeb !edWa .everwzcnwm
iaWhwb egWnEa Ikwrwnuh Wviawfibil cSwaWnEa iaWtaWmUluAwm WviawgIDnukis
.evenUn caeCcaa enWncnef InUn cnukwtulwmwA

egcnufizcawvum Wruk ctwkcawswm iawgWfIzwv egurWkurws
egItcnwf udem egcaehIfoa ea InEgnea cSwDob emcnea cscnwmOfrWp
egcnuhIm ea cSwncnufizcawvum egurwvcnef uSwd emcnea .eveSwncnufizcawvum
ea InEgnea cSwncnirevcsia idwa .eveaenEgnEn caekwtctwkcawswm IqIqwH
cnwkiretWfwv Eb iaWmwkiretWfwv egcnuhIm WmIvcnehea .evetWrwf itIr egcnuhIm
WfIzwv WnEa .eveaehej cnwlwb ugwmcswf egcaehIm ea wmwnWruk cnwzwv
caeawlwscawm csevcaea .eveaehej cnwlwb cawtcDOker egnWtcnwt irukWdwa
egcaeSuk cswyivun utibWs caeSuk .eveaehejcnwlwb Otctoa iawfiverukcDOker
.eveaehejcnwlwb OtEviawfiverukulWvus urwhwf cawtik iawgutwmuhut

egcaeSwrea udem Wa WnEa wmwnukwhIm irukWdwa WfIzwv iawgcaeSwr
iawguruawd egcaehIm ea .eveaenEhej cnWrukWsWrihd ctog Eked cnutiycawr
wtwvun OtEv iawfevuliBWH ibOl iaWmuhur egcnutiycawr egcaeSwr ea
csevOtEv iawfiTcaevugwa iawgcaeawlwscawm IqWluKwa wtwvun egWsiawf
.eveaehejcnwlwb

ea iawgWriaWd ImIluAwt cSwkwlWsim
eruv cSwyea ,ukwhIm Wviawfev ubWyimWkWn iawgcaeLotwa ea wtwvun iawgcaeSwr
Ikwmuvunof cSwkwSwrcnehea iawgcaeaWfIzwv uDob utwycailUacswm urWdWmcniJ
ukwhIm Etoa wgWj enWlwb ukwywb cSwmwkcnuhejcnog cSwncnutiycawr
.eveaenWfenub

cSwrWkurws idwa WrukctwmudiK ukeaWmwkiretcBWlcKia unwhun
udwbwaWt Itwmcnuruk ctwmudiK cSwAwmwtcjum Itwm cnwkiretWfwv csevudwbwa
emcnea Wnub wmwh ukwscaecawr ctWg egcaeyirev ,ukwhIm wncnuh imed
egcaehIm "Everukun urWbutia" iawgcTcsil egcniretWfwvEb cnukwawlcmuj
urwvctih cSwn cSwncniretcBWlcKia irevudet Ikwmuveruk clwbEl iawgutog
,cniawdwfim wmwh .evekemulWrwm ctih egcnuhIm iabea iawgulwdwb egumunid
utwrcfwn egcnutiycawr cSok ctwkcawswm ukeaWtWnWyiK cSwkwtog wDukWvurwf
Ebit iawfcSokurEb cnumwkwdwg cnutiycawr cnuSwrcSwr caeawb idwa ,ibil
egcaehIm "EverukurWbutia" cSwhwb egcaescaeTcawr egcnirev ,cSwncnuhIm
iawgutih egcnutiycawr ,wmwnEved cawtumWqwm Itwm cSokclwbEl iawgutog
Iaim ?eveaOtenWncnWn cnwkurwnIh cSwmWrituHia iaWrwdwq Wruk cSwrWkurws
caemwk Evcaeruk im cSwncnuLufEb ea ,cnirev egcaerwvcnef ikwv egurWkurws
cSwrWkurws ihevid udwaim .evekeCcaeawL EvcauLea cneguniawDwvignea
iawgurwzwn eguDnwguLwa csevIkwmuhejcnog uDob emcnea Wviawfevitwmiruk

.eveaIaim

Wrukcnim cniretWfwv ,iaWncnuhIm ulibWq ,iaWncnirevudet WmIv
ea iawgulwdwb egumudeh cSwkwhwb Wlenub wmwh cniheTcawr egWmit IkwDnwgcnim
iaWkUlus iaWqWlcKwa egWnEa iaWSwa cscDOker iaWscnwmOfrWp egcaehIm
Ugwdnua egumutwgened ctogEked ukwywb wnig egcnutiycawr udem WawnEa
egurWkurws InUn cnehea .eveaejcaev cnwvcawruk cnurWkurws ctwkcawswm

.eveaenWvUgwdnua cSwrwv cnuTcaehemed urWbutia
ihevid Il iavwncnwdim uDnwguLwa iawgumwkcaemwk WviawfihejcnEd cnwkulWmws
.evencnutwycaisiawH egcaehIm Edea oyeh cSwmuawq

uDob emcnea Wviawfevitwmiruk cSwrWkurws ihevid udwai Iaim
cnukwtctWrwf Eheb Wmwk cSamurukuLwgnwr cnwkcnwkim .evemuhejcnog
cSwmwkEnWvcawlitwmiruk Wkwtcnuhejcnog im iawvcawrukctwkcawswm
.evemwrukudImcnua

Medhovathi - Exclusively Yours...

Medhovathi - Get up! Stand up!

medhovathi@gmail.com

csWmitclia itwvodem

urcswn cSwncnuhIm Wruk udWhij iawgugwm egWlWAwtwv UhwnWHubuB Q Inwrukurukux WdcmwH
iaWtWvWlws .eveSwtwrcFwH eg Q itirIk IvcnegiDovevigWv cneruscauluzwa cSwmuvcaed
egcnudiHWjum idwa ,iawgutog egcaelUswr egumwkcnwvinim Inwruk WAud idea cnuvcaelcmWlws
wmwlcawswv ihwlwA QwlcawB udwmcawHum ivencnegiawDwv cSwaeyinudim iawgutog egcaemWmia
.eveSwa Wycaibwn ctWm

InUn cSwkwywb EverukcsWscHia cSwawlcaimwa wnWm egEa Ikwmwkcnwvinim .eveten ctekcawx
emcnea enEbil cSwkwywb irevuluhwa egcaemuawq .eveketwmuAin uDob ugwa wdwf Evedun cSokwhEd
.eveaem csev ctwmuAin uDob

ebit cnegibil cnwkcnwvinim wmwhiruf cSwaejcaWrihevid im egcnemuDnwguLwa !edWa
Itwmcnwkcnwvinim InEhejcnwvwTcSwhwb uLufcnuncsiv csevudwbwa uriaWdim cnumwrwairuk
iawguAWfid egumuawq iawkwTcSwmuawq Ivcnebit cnemuDnwguDnwguLwa .eveSwmubitimed
cnutwfurwh caenwa cnutwfurwh caea egIqcawrwt ukeaWaea .evencnegevurWycawt cSwmuvcnWburuq
Ikwlwbuqwtcsum uLotwa.N WvcSwmwkcaeLotwa caea iawgEjcaWrihevid Wdim cnumuvulwdwb
wDnwkumuzwA udwaim iawkwTcSwmudeh cSwkwlwbuqwtcsum InwSOr WviawfevIqcawrwt
.evwaOtWmwrukuHWlcsia cawtcnuLug iaWkwtcnuLua egcnemuDnwguLwa idwa .eveaOtWmwvcauLwa

,ukeaWkwtulwdwb Wdim cnumwncnwa csev cSwtogcaea iaWnWmwz .evetenctekcawx csevcaea
cnumwncnwa caekwtulwdwb cSwtogcaea iaWnWmwz csevcSwkwtcSwr ,iaWSwaejcaWrihevid wDukwDuk im
,uriaWncsiv iawlwb cSwkwtulwdwb enWncnwa idwa iaWkwtulwdwb wncnwa im .eveaedwbea
Wvcauruf cmWqwm ikeaikea ulUscawm egurWkurws cnUnea iaWncnireveguSwr ,iAWncnirevuLotwa
ubwluk Wgcnih cnegcSok IrcTcsijwr ,cnurwbcnem egukwtITimok idwa ,cSwncnufwzwvumcsia
.eveaejcaihej cnwlcaokutWfwt cnwtuDobWm cneruv cSwrWhim clOr Wvcawruk Wdwa cnukwtWycaiAcmwj

cSwaITibITis ,iawvcawrukuzIfcnwt udiAWvwq iaWnUnWq Wvwgcnih ufUruAwm urumwa !edWa
ilcaegcsog cSwaeretegIzWm Itoaim urWhim cswvud unuduf cnumuvedcneg cnumwvcaedubWvwj
egumurukWdwa utwycailUAcswm csevcnufwzcawvum urWkurws cnemuDnwguLwa udwaim .eveawf
.eveaejcaevcnWv cSwkwywb Wgcnih iawvWr cawtcawtcnwk cSwaIqcawrwt eguSwr cSwrutia
iawdcauf cawtcnunEb IsWswa iaWSwmunid iawdOh cawtctog whEswfiaul cswncnutiycawr
cnemuDnwguLwa .eveaejcaevcneLua cnegevirehwkea cnumudea wlcaimwa ulWvud iaWyer cSwmunid
egIqcawrwt eguSwr IkwtWrwfedim cSokurutia egcnutiycawr iaWncnufwzwvum egurWkurws
.eveaejcaevcnWv iawgumwk ctWrwfed Wrukilwa iawSokugwm

wmwtwruf emcnea .eveSwtwlWH egurWhim eguSwr ,IvcnwlWncsiv cnemuDnwguLwa udwaim
OtcSwkwrwvWhik Inwncnuh cnuLug iaWkwywbcaenwa ukwywbcaea iawgEret egcnemuDnwguLwa
.eveawgudem egcnirwd iaWncniawfwbcniawm .eveawgudem egukwt WliaWa .eveaOtWmwlWlwb
iaWncnirev .eveawgudem egcniretctwmuHwriheTcawr egWmitctWg .eveawgudem egcnireTcSwvwa
iaWkwmuLug wdwgurwv .eveawgudem egukwtctWrwf cnehinehea csevidwa .eveawgudem egcnutiycawr
egiawmWtih wmwnWvcSwmwk cten .eveLwgnwr csevcSwrwv WNcnwv cswmwk wncnoa caemwkirev
.evetencsevcaeLok

cSwkwtwlwscawm EhejcnwvuLwa cSwkwywmwh cSokuHWlcsia iruh iawgEret egcnemuDnwguLwa !edWa
wgnwhWf cnutog im .evekemwk EnEhejcnwruk csevIkwmuncsiv iawlwb
Wdcnumurig cSwr Ikwmwk Eved cnwkcsia emcnea .eveTcauh wbea caekwtcawtcnwk wnig Everuk
.evencnumwrig Inwdim Wbcait iawlwbwlwb cSwaWmidWmid ikea cnegiawSwv eguSwr .eveawlwscawm
cSwmudOh caelcawH cSwmwkim .evencnumwkwnig Egen uawg ,ilev ,iaWycaevcnod csevcnegiawSwv
.evekebijWv csevegcaedurwf emcnok eguSwr udwaim Ikwmuncsiv

csevOtEveruk utwycaiburwt iawgutog uLwgnwr IdumIluAwt cSwncnidukwDuk egcnemuDnwguLwa
.eveaeverukuliBWH umIluAwt cSwLwgnwr cSwrwv cnukwtclUkcs .eveaehejwbea cnwlWncsiv
cSwncnirwd Inwruk wdEh cawtInwdcmWa WdOh cnegevcaencnWburuq cawtea cniawfwb cniawm
.eveSwmuruk utwycaiburwt iawgutoguLwgnwr cnidukea ,iaWSwmunid umIluAwt cSwncnirwd
cnumwmcnin clUkcs cawtcniduk irev egcaegWlcKwa itIr ,ukeaWtwycaiburwt uLwgnwr cSwrwv
.evencnidukcsOg ,iaWncniduk uLwgnwr ,iaWncniduk uLwgnwr cSwrwv WjItwn .eveaedcneg wbea
caekwtcniduk udwm ,csevwmwnwyid cnumwmcnin uruawd ImIluAwt cSwkwtcniduk wnig cSwtogim
Wvutcswm cniduk caeawb .evekemwkwred ImwkEbit iawfevitwmugwm ibilun caemIluAwt csevcaea
egcTErigis ,WTcaus ,iDib cniduk iawbcaenwa .eveawfcnegihej iawgurwviaoa egItekwt
InId idwa .eveawfWlcawt cnuheret cpolcnwd cniduk caeawb idwa .eveawfevcswncnuLwa
cSokwscaWK .eveaeLuawbea csevcaekwtcniduk Edun caemwkulWmws csevcaea cSwkwtcawtcnwk
Inwv cnwkim csev uhwmcnWFwmwr im .evemufih wdOr uhwmcnWFwmwr ,iaWmurukudWmwn
eguSwr Wviawfibil cnwkwnWdwLuk IkwmuvuLea cSwgwm uLwgnwr cniduk wdwfim .eveawfinef
.evekebijWv egcaehIm emcnok

im cawturWf wncnuh iawfWlwluk cSokitIr ,iawfWnWr cnuhIm egEg iawkwTcSwaIqcawrwt eguSwr
iaWkwtcnuyil Wruk urUhcxwm cnwnwv egWhIm wlcaimwa ,iaWkwtcnuheruk egudWfuDWf Inwncnef
urwdnwb iaWkwtitcawb Itwmugwm .evenwtwncnuh iawfWlWruf cnukwtcnuyil urutuhiDwh
IrWXWa .evenwtwncnuh iawfWlWLwt Inwncnef cniaeretEd eretEd cawtitcawb egudcawHwrws
cawtiLohWviawfWdwh uDub cnuTIrukcnok iaWkwtuscnef WviawfWhwj cSwmuruk cSwyWmih cnwtcnwt
idwa cDOb urWaix ,cDObcnwn egugwm cnurutia egIm .eveaenef csevcnwtWviawfwlWrUh
cnunWvuz ugwmctikcsim .evenwtwncnuh iawfWlWLwt Inwncnef csevcawt cDOb urWhitcsia
idwh cnwgnih cSwaiLuk wrWDcnwb cnegiawvcaedIhea csevcnuhIfoauLotwa cnegiawgwncsia
cnwkcnwkim .eveawfWlcaokukWlwh cniLumWdcnib cawtitwf Itoaea WTcauh cSokwdwfwdwg cnwlWf
.evencniduk wtwvun .evencnuhIm eguSwrim .evenUn caeawbwncnwa cnukwSwr urEb inwrukim
Whiruh EhebiaWmwk udemiaWmuLea caektuLwvwyif cSwmulWvuTcauh cawtctWkwrwH EvedEn wdwfim
.eveaejcaev cnwvwTcawf caekwtctwkcawswm cnegiawvwncsiv cnukwtctWrwf

WviawgunId cmWlcsia cneLua cnumilcsum uriaWv cSwncnumilcsum IkwncnemuDnwguLwa !edWa
csevumiawgwmwh IkwmulWlwb OtEverukWdIs cawtulwmwA egcnemuDnwguLwa cnitwm egutog
iawgutwAWmwj uLokIruk egutugwv udWmwncswf uFurwf .evekemwkenEhejcnwruk csevudwbwa
InWvwnig uriaWvcawrukWfwl wlcmuj egiawbed iaWncnuLufEb cnUnea iaWncnuLufEb Wvcawruk
emcnok OtcSwkwrwvWhik Ineveyik cnWAuruq itirIk .eveLwgnwr cnulWlwb csevOtcaeawbcnok
emcnok Wrukurumwa cnIdcmWlcsia .evemcaihum cnuvcaelWvwlcawb cSwawlcaimwa csevukwLufEb
.eveaehejwbea cnwvcawrukctwkcawswm iawvcauLwawdwg OtEvcaeruk cSwrwbWrwb ,csevcaemwk

cnegeviLom ctih udemWmwkea cnegincsiv cSwlWH egWkenwa”

“EawmItoa wlcaimwa caemudea Inwv IdurwdcmwH iaWmuHwr

WNcned urukwh .eveaevOn csevcaeaIdurwdcmwh cSwmuHwr itencaemudea wlcaimwa .evekedet
.eveaebEbuDob

cnutugwv cnumuhej cnwlcaokUd eyinud csevuria ctoa cSwtogim utwlWH egcnemuDnwguLwa
cnukemwk csevcaea cniaim iaWtwzcaiA ,iaWrwdwg ,iaWmwkirev ,iaWlwdum irukcaea .eveaIvcnwd
.evekeCcaea wdwf caekwtinwyih ivinwd iawlif ikwrWb iaWlwdum im egEyinud .evetencaemwkIv

cSwnemcnea iawguSwf wncnef uria WdeaiawfcSokUd eyinud”

“Eten InUn Wged WkwLokcswf wncnuh iawfWhwjinuf

WviawfcSok WnEa InEverukWa Wrukiz egWnEa cnumuaid cnegevikwv iaWaeyinud WnWscnia
csevcaea enEveruk cnukwlwdum ,cnukwaeg itIr egcnemuDnwguLwa .evencnulwmwA uhilWs
.evetencaemwk

cniruk egumuruf urutwd cSwCcaOg enEbitimed ImiaWd cSokUd eyinudim cnumwkcnehea
,wmwnWv cSwmwkWd cSutogWdim utwlWH egcnemuDnwguLwa .eveairevidcaub cnuvurWycawt
cSwlwbuqwtcsum .eveaenef cSwmwk iawfeviridnwa cSwDob cSwrwv InWncnoa ugwmiruk eguSwr
.eveaevun cSwkwmwk Ehejwmwhcaih cnumulWncsiv

.evemwvwncnwd cnumwmcnin ukeaWywmWtih

cnIdin Wpcnus egutwlufwG OtEvunidwa cSwkWrwa Eh”

cnitwmcnwt OtEvun csevcSwkWrukUd caemWrwa Ed

cnehim OtIvcnebit csevWgIkea Wmuruh cnehimcnwk

“cnirukulud wmwh Wyikwyik EnWmwz cnwr EnWmwz ihef

Medhovathi - Dark side Exposure

Medhovathi - Dr.Garooda & Politics

"މުޑު ފެޑެރީގޭ" އަލް ފަޔާޒް ވަލް ކޭލްބަޑުގެ ބިތު ފަންގި 1

ކޮޅުބުން ސިޓީއެއް: ޑރ. ގަރޫޑާ

ފުވައްމުލަކު ރައްޔިތުން "ބެރެވަޑަކަހަ އެކެޑެ ކޮއްޑާނާކުން ވައްޓާލާ" އަދި ރަށުގެ ރައްޔިތުން ވާވެއްދުމާއި އޮޅުވާލުމާއި ރަށުގެ ރަށްޔިތުންނަށް ހަރާންކޯރުވުމުގައި ދެވަނަ އެއްނުވާ ގުރޫޕްކަމަށްވާ ކައްޓެޅި ޑޮޓްކޮމް ގުރޫޕްގެ "އަލްފަޔާޒް ވަލްކޭލްބަޑް" ގެ ހަގީގަތް މިހާމަކުރަނީ ފަހަކަށް އައިސް ފުވައްމުލަކު ރައްޔިތުންނަށް ބަލާވެރިކަމަކަށް ފެށިގެން މީނާގެ ފުރަތަމަ ބިތުފަންގި މިނަގާލަނީ ނިކަމެތި އަޅުގަޑު (ޑރ.ގަރޫޑާ) ކޮޅުބުގައި ހުރެއެވެ. ދަންނައެ މިބުނާ އަލް ފަޔާޒް ވަލް ކޭލްބަޑު ރައްބިޔެއް ރަސޫލެއްނޭގި ރަށުތެރޭގައި ވައްކަން ކުރަމުން "ހެޓިލަރު ޓްރެކްޓަރުގައި" ވެލިނަގަމުން އުޅުނު "މުޑު ފެޑެރީގޭ" ސޮހޮލެކެވެ. މީނާ މިގޮތަށް ތެޅިބާލަމުން އުޅެނިކޮށް ކޮންމެވެސް ހެޔޮލަފާ މީހަކު ފުވައްމުލަކު ސުކޫލުގެ ގްރޭޑް 3އަށް މީނާ ވައްދައިފިއެވެ. އޭރު މީނާގެ އުމުރުން 15އަހަރު ފުރިއްޖެއެވެ. މިގޮތަށް މީނާ އެސުކޫލަށް ވެއްދުމުން މީނާ ދުވަހަކުވެސް ޓެސްޓަކުން ފާހެއް ނުވެއެވެ. ނަމަވެސް އުމުރުން ދޮށިވުމާއި ޓީޗަރުންނަށް ބަލާބޮޑު ކުރަމުންގެންދިޔުމުން ކޮންމެ އަހަރަކު ގުރޭޑް ބަދަލުކޮށްދެއެވެ. މިގޮތަށް މީނާ ގްރޭޑް7އާއި ހަމައަށް ހިގައްޖެއެވެ. އޭރު ގްރޭޑް 7 ކިޔާވާ ދަރިވަރުން ގްރޭޑް 8އަށް ދިޔުމަށްޓަކައި ނަގަމުންގެންދާ އެންޓްރެންސް ޓެސްޓްގައި ބައިވެރިވެވޭ ގޮތެއްނުވިއެވެ. ސަބަބަކީ އޭރު މީނާ އުމުރުން ދޮށިވެފައިވުމެވެ. ނަމަވެސް ވަގު އައިޑީކާޑެއް ހަދައިގެން މީނާ ޓެސްޓްގައި ބައިވެރިވެއްޖެއެވެ.

މިބުނާ މުނާފިގް "ބޮލުރޮދި ކެނޑިފައި" ހުރި ކަލޭގެ އަލްފަޔާޒަ ވަލް ކޭލްބަޑު ތައުލީމީ މަރުކަޒުގެ ގްރޭޑް 8ވަދެވުމުން އެސުކޫލުގައި އޭރު ކިޔަވަމުންދިޔަ ދަރިވަރުންނަށް މީނަޔާހެދި ބޮޑު ބަލާއަކަށް ވެގެންދިޔައެވެ. ދެބިޓުންގެ ދޭތެރެއަށްވަދެ ފަނިހެދުމަކީ މީނާ ކޮންމެދުވަހަކުވެސް ކުރާކަމެކެވެ. އޭރު ތައުލީމީ މަރުކަޒުގެ ބޭންޑް ހިންގަންހުރި ދަނޑިމަގު ފިރިހެންކުޅި އަލީ މުއީންއަށް ދަނޑިދަމާދީގެން ސްކޫލް ބޭންޑަށް "ބޮލުރޮދި ކެނޑިފައި" ހުރި މީނާ ވައްދައިފިއެވެ. ދެނަކާ ދެނެއްނެތެވެ. މީނާ އަށް ހީވީ ދުނިޔެރަންވިހެނެވެ. އޭރު ސުކޫލުގެ ބޭންޑްގައި އުޅުނު އަންހެންކުދިންނަށް ދެންދިމާވީ ބޮޑު ބަލާވެރިކަމަކާއެވެ. މީނާގެ ބަލާ އެންމެ ބޮޑަށް ދިމާވިއެއްކުއްޖެއްކަމަށްވާ ފުނާޑު އަވަށު (އޭރު 14އަހަރު) އެ އަންހެންކުއްޖާ މިނިކަމެތި އަޅުގަނޑު (ޑރ.ގަރޫޑާ) ކާރިބުންޏެވެ. "މިވޭންނާ ކޭލްބަޑު ފަޔާޒު ހާހެދީ ބޮޑު ބަލާއެއް، ގޭ ފޯނަހަ ގުޅާފޭ ވާހަކަ ނިދެއްކުންމާ ރަނޑަ އަލީ މުއީން ބެނޮވާގެން ގެށާސް އެނީ، އާހޮ އަފުންގެ ބިޓްއައެ ކޭފޭ މަންމާމެން ދައްތާމެން އެކަހި ފަނި ހަދަނީ، ފެނޭހައި ތަނަކުން ރައްޓެހިވެންނަ އަހަނީ، ސްކޫލަހަ އޭކަލަސް އެކްސްޓްރާ ގަޑި އަކަހަ ގެޔަސް ފަހިކެޑެ އެޑޮވާލާ، އަދި މަގޭ ބިޓްއެކަހިއަސް މާޔާވެ ކޭފޭ ފާޑް ފާޑިގެ ވާހަކަ ދައްކަނީ އެންމެ ފަހެން އެކަންތެތި ބޮޑުވެގެންގޮހޮ މަގޭ ބިޓުއަސް ރީޑި އަރާގެ" އެއަންހެންކުއްޖާ ގިސްލަގިސްލާ ރޮއެފާ ބުންޏެވެ.

"އޭގެ އެތައް އަހަރޮ ފަހެން މަ ތައުލީމީ މަރުކަޒި ވަޒީފާކަހަ ގޭންމާ އެނެއްކަލް މިއުގެ ބަލާވެރިކަން ޖެހީގެ، އެކަނި ސްޓާފްރޫމެނަސް އޮފީސް ތެރޭނަސް ފެނުނަސް އަތިހިފަނީ، މަ އެސުކޫލެ ވަޒީފާ އެން ކެޑެންނާސް ޖެހުނީ އެއުގެ އުދަގުއްލާހެދި، އެއީ އެއްދުވަހެކި ރެއިގަޑި އޮފީހެ އެތެރެ މަ އެކަނި ހިށުވޭލައި ފަޔާޒް މަގާށައަރަންނަ ވޭޑޫނީ".

ނޯޓް: "ކެސްބޯ ވައިންބާގާ" އަލްފަޔާޒް ވަލް ކޭލްބަޑާއެވެ. ކަލެއަށް އެއީ ކޮން އަންހެންކުއްޖެއްކަން މިހާރު އެގިއްޖެދޯއެވެ.

އޭމިހިރަ "ބޮލު ރޮދި" ކެނޑިފައިހުރި "ކެސްބޯ ވައިންބާގާ" އަލްފަޔާޒް ވަލް ކޭލްބަޑާއެވެ. ތިރުނޑި ހައްކާޅު ހިތައްއަރަނީ މިޑްލް ސްކޫލް ދިވެހި މީޑިއަމަށް ކިޔެވަދޭ މުދައްރިސްކޯސް ހެދުނީމާ އެއީ ދިވެހިބަހުގެ އުސްތާޒަކަށް ވެވުނީ ކަމަށްދޯއެވެ. މާމޮޅެތި އާޓިކަލްތައް ލިޔެވޭ މީހަކަށްވެގަނެގެން ފުވައްމުލަކު ރައްޔިތުންނަށް ހަރާމް ކޯރުނުވެ ތިމާގެ އަބިގޮއްޔެ މައިތިރިކުރިއްޔާމު މާތާހިރު ނޫންހެއްޔެވެ. ދެން ތިޅާ ފުވައްމުލަކު ރައްޔިތުންނޭ، މިރަށުގެ އިއްޒަތްތެރި މެންބަރުންނޭ ކިޔާގެން ފާޑު ފާޑުގެ އެއްޗިހި ލިޔަންނާ މިނިކަމެތި ޑރ.ގަރޫޑާއަށްވެސް މަޑަކުން ނުހުރެވޭނެއެވެ. މަވެސް މި ފެށީ ލިޔެވޭނެކަން އަންގާލާށެވެ. ތިމާ މީހާއަކީ މާމޮޅު ޕޮލިޓީޝަނަކަށް ވެގެނެގެން އުޅޭ ސޮހަލާއެވެ. އަދި ތިރުނޑި ބުނެފީމުނޫންހެއްޔެވެ. ޑރ.ގަރޫޑާ އޮންނާނީ ގަނެލާފައެވެ. "ކެސްބޯ ވައިންބާގާ"އެވެ. ގަރޫމެނެއް ނުގަނެވޭނެއެވެ. ތިއާލާތުން ސުކޫލްގެ ވެރިކަން ނުލިބިގެން ތެޅިބާލާކަން މިރަށުގެ މީހުނަށް ނޭގެނީއެއްނޫނެވެ. ކަލޭމެން ހީކުރަނީ މިރަށުގެ މީހުންނަކީ "ބެރެ ވަޑަކަހަ އެކެޑެކެޑެން ވެއްޓީފޭ" ތިބި ބައެއްކަމަށްދޯއެވެ.

"ކެސްބޯ ވައިންބާގާ" އަލްފަޔާޒް ވަލް ކޭބަޑާއެވެ. ކަލޭ އެމަންޖެޔަކު ބޮޑު ނުވަނީސް ފަހަތުން ނުނެއްޓި ސުކޫލަށްދާއިރު ފަހަތުއަޅުވައި ރައްޓިވާން އަހާ ރައްޓެހިނުވި މަންޖެޔަށް ސަލާމް.

ކަލޭމެންގެ ޕޮރޮމޯޝަނަށް ވައި އަޅުވަންވެގެން ފުވައްމުލަކު ރައްޔިތުންގެ އަގުވައްޓާލާ ރައްޔިތުން ވިއްކާ ކައްޓެޅި ޑޮޓް ކޮމްއަށް ސަލާމް.

ހއ.އުލިގަމުން އިންނާނެ މީހަކު ނުވެ މިރަށުން ރަންޑި އަންހެނެއް ލިބުނު ކައްޓެޅި ޑޮޓް ކޮމްގެ "އިއްޒަތްތެރި މުޑް ފެޑެރީގޭ" އެޑިޓަރު ނައްޓު ލާލާލާ އަށް ސަލާމް.

ދެންވެސް ކަމެކުރަންޏާ ރަށުގެ ރައްޔިތުން އެއްކޮށްގެން ކަލޭގެ އަންހެނުން ތަރަގި ވަހީދާ އާއި ދެމީހުން، ކުޑައިރު އަލާ ފިލުވަން ގެންގުޅުނު "ކޭލްބަޑާ" އެކު "ކެބެރެ " ޖައްސަންވީނޫން ހެއްޔެވެ. ނޫނިއްޔާމު ތަރަގި ވަހީދާ މަށާ އެއްކޮށް ތުނޑީގައި "ކެބެރެ"ޖައްސަން ފޮނުވަންވީ ނޫންހެއްޔެވެ.

ނޯޓް. މިއީ ލިޔުމުގައި ނިކަމެތި އަޅުގަނޑު(ޑރ.ގަރޫޑާ)ގެ ރަދީފުން ނަގާފައިވާ ބައެއް ބަސްބަސް ހުންނާނެކަން ކިޔުން ތެރިންގެ މައުލޫމާތަށްޓަކައި ދެންނެވީން.

މިއީ ކޭލް ބަޑު ފަޔާޒުގެ ބިތުފަންގި ތެރޭއިން ނެގުނު ފުރަތަމަ ފަންގި، ކުރިއަށް މިފަދަ އެތައް ފަންގިތަކެއް ނެގޭނެ ކަމަށް ކިޔުން ތެރިންނާއި ކޭލްބަޑު ފަޔާޒުމެނަށް ބުނެ އަންގަމެވެ.